Hafızanın Sınırlarını Keşfet: Loci Metodu

“Hafızaya ait tabii kanunlar üçtür: Hatırlanacak şey hakkında derin bir izlenim bırakmak, hatırlanacak şeyi tekrar etmek ve hatırlanacak şeyleri başka şeylere bağlamak.” demiş ünlü bir yazar. Ben de sizlere hem kendimin işine hem de sizin işinize çok yarayacağını düşündüğüm bir teknikten bahsedeceğim. Hafıza sarayı ya da diğer ismiyle loci metodu (loci kelimesi, Latincede “yer” demektir bu yüzden mekân metodu da denmektedir), ünlü yazarın dediği üç kanunu da kullanarak, unutmak istemediğimiz şeyleri kalıcı olarak hafızamıza kazıyan ve istediğimiz zaman hatırlamamızı sağlayan bir metottur. Bu metot ilk olarak Roma’da Cicero tarafından geliştirilmiştir, yani 2000 yıldan eski bir yöntem olduğunu söyleyebiliriz. Savaşlar sırasında kütüphanelerin yakıldığı ve bilgiyi saklamanın zor olduğu dönemlerde, bilgiyi hafızada tutmak için kullanılmıştır. Günümüzde Sherlock Holmes ile popüler hâle gelen bu teknik, Sherlock Holmes’un yanında “Hannibalromanında seri katil Hannibal Lecter’ın, hasta kayıtlarını aklında tutabilmek için hatıralarını görüntüler eşliğinde hafızasına kaydetmesiyle de gözlenmektedir. Patrick Jane’in de “The Mentalist” dizisinde sıklıkla bahsettiği bir yöntemdir. 8 kez Dünya Hafıza Şampiyonu olan Dominic O`Brien 2808 iskambil kâğıdını ezberlemek için bu taktiğe başvurmuştur. Hafıza sarayı; yabancı bir dili öğrenirken, sınavlara hazırlanırken ve daha pek çok zihinsel aktiviteyi gerçekleştirirken son derece etkili bir tekniktir. Yaşlılıkta ortaya çıkan hafıza sorunlarını da engellediği bilinmektedir.

Toplumsal olarak gelecekte neler yapılabileceğine bakarsak bilim insanları loci yöntemini kişiye özel sanal bir ortamla desteklersek öğrenmenin hem daha az sıkıcı hem de çok daha iyi olacağını düşünmektedirler ve sanal bellek sarayları inşa ederek bu konuda bazı deneyler yapmaktadırlar. Bu deneylerden birinde felsefe dersinde öğrencilerle inşa edilen ilk VMP (sanal bellek sarayı) ile yapılan araştırmalarda, geleneksel loci metodu ile VMP arasında farklılık bulunmamaktadır. Sonuçlar, katılımcıların uzun süreli hafızasını iyileştirmiştir. Bu da gelecekte VMP’den yararlanabileceğimiz sinyallerini vermektedir.

Şimdi size Joshua Foer adında, hafıza yarışmalarına katılan yarışmacılar ile röportaj yapan bir gazeteciden bahsedeceğim. Kendisi bu yarışmalardan etkilenerek hafızayı ve hafızanın beyin üzerindeki fiziksel etkilerini araştırmaya başlıyor. Bilim adamlarının, “beynimizi çalıştırırsak hücresel düzeyde yeni yollar oluşturarak onu büyütebileceğimizi” söylediklerini görüyor. O zaman hafıza uzmanlarının beyinleri daha gelişmiş olmalıydı, diye düşünüyor. Foer, hafıza uzmanlarının beyinlerini bir kontrol grubundakilerle karşılaştırmak için beynin o anda çalışan bölgelerini gösteren fonksiyonel MRI’ın kullanıldığı bir araştırma buluyor. İki grubun beyin yapısı arasında hiçbir fark bulunamıyor ancak ezberleme sırasında beynin “aydınlanan” bölgeleri tamamen farklı. Şaşırtıcı bir şekilde, zihinsel sporcular yeni bilgiler öğrenirken, beynin iki özel bölgesi aydınlanıyor: Görsel hafıza ve uzaysal gezinme. Zihinsel sporcuların, ezberledikleri bilgileri kasıtlı olarak görüntülere dönüştürdükleri ve ardından bu görüntüleri zihinsel olarak inşa edilmiş bir “saray”a yerleştirdikleri ortaya çıkıyor. Foer de hafıza metodunu denemeye karar veriyor ve bir yıl boyunca her sabah kendi hafıza sarayında gezintiye çıkıyor. Bir yılın sonunda sadece kendini denemek için katıldığı hafıza yarışmasında 1. oluyor.


1.      sırada görüntülenen beyin, hafızasını sıklıkla kullanan birine aitken 3. sıradaki beyin, normal bir insana aittir.

Peki hafıza sarayı tekniği nedir ve nasıl uygulanır? Hafıza sarayı tekniği genel olarak, hatıralarınızı abartılı ve farklı bir şekilde tanıdık bir zihinsel konuma yerleştirmektedir. Hatırlamak istediğiniz her şeyi hafıza sarayınızda gezintiye çıkarak bulabileceksiniz. Hafıza sarayını nasıl oluşturabileceğimize adım adım bakalım.

1.Adım: Mekân seçimi

Çok iyi bildiğiniz ve sıklıkla gördüğünüz bir mekânı seçin. Bu genellikle kişinin kendi yaşadığı ev veya her gün işe gitmek için kullandığı yol vb. olabilir. Seçtiğiniz mekânı ne kadar iyi tanıyorsanız o kadar iyi bir hafıza sarayı inşa edersiniz. Sizin önemsiz gördüğünüz ama her gün önünden geçip gittiğiniz herhangi bir detay, hafıza sarayınız için eşsiz bir parça olabilir. Gözlerinizi kapattığınızda sarayınızın her bir detayı gözünüzün önünde canlanacak kadar iyi tanıdığınız bir mekânı seçmelisiniz. Sarayınıza farklı perspektiflerden bakabilmeniz de gerekmektedir.

2. Adım: Ayırt Edici Özellikleri Listelemek ve Bağdaştırmak

Seçtiğiniz mekândaki belirleyici nesneleri bulun. Örneğin; sarayınızı eğer eviniz olarak seçtiyseniz evinizin giriş kapısı, aklınızda tutmak isteyeceğiniz şey ile bağdaştırabileceğiniz bir nesnedir. Sarayımızdaki belirleyici nesneleri bulduktan sonra aklınızda tutmak istediğiniz şey ile belirleyici nesneler arasında ilişki kurun, yani nesneler ile hatırlanacak kelimeler arasında abartılı cümleler kurun. Kelimeleri sarayınızdaki belirli konumlara yerleştirirken rotanıza da dikkat edin çünkü hafıza sarayına girdiğinizde hep aynı rotayı takip ederseniz bu akılda kalıcılığı daha da artıracaktır. Ayrıca kelimeleri ilişkilendirirken abartmaktan çekinmeyin. Böylelikle iki kelime arasındaki etkileşim daha güçlü olacaktır. Sarayınızdaki nesneler ile kelimeleri eşleştirdikçe sarayınız dolmaya başlayacak bu yüzden sarayınıza yeni odalar eklemekten çekinmeyin.

3.Adım: Sarayda Gezintiye Çıkmak

Bağdaştırdığınız kelimeleri pekiştirmek için sarayınızda gezintiye çıkın. Aynı rotayı kullanarak hafıza sarayına yerleştirdiğiniz tüm kelimeleri abartılı cümlelerinizi hatırlayarak ziyaret edin. Eğer tekrar yapmaz ve gerekli özeni göstermezseniz diğer çoğu işte olduğu gibi sonuç hüsran olabilir.

Kendi hafıza sarayımdan kısa bir örnek verecek olursam:

Evimin kapısı hafıza sarayıma ana giriş kapım. Kapının kolu ile reach (ulaşmak) kelimesini bağdaştırdım (Kapının koluna reach ediyorum). Daha sonra odama girdim. Odamdaki ilk belirleyici nesnem, örgüden bir ahtapot. Ahtapot ile forward (ileri) kelimesini bağdaştırdım (Ahtapotum denizden çıkıp bana doğru forward geldi). Cümleler mantıksız gelse de hafıza sarayıma her girişimde bu mantıksızlık, sarayımda ilerlememi sağlıyor. Bu şekilde her odada bir veya birden fazla bağdaştırma yapıp hep aynı rotayla tüm evi geziyorum ve bunu sürekli yapıyorum.

Unutmayın ki hafıza metodu sizi daha iyi hafızaya sahip veya daha zeki biri yapmaz, sadece dünyaya daha dikkatli bakmanızı sağlar. Foer’in de dediği gibi “Hatırlamak ancak farkına varmaya karar verirseniz gerçekleşebilir.”

Joshua Foer’in TED konuşması: https://www.ted.com/talks/joshua_foer_feats_of_memory_anyone_can_do?language=tr#t-808742

Polyglot Tim Doner TEDx konuşması: https://www.youtube.com/watch?v=xNmf-G81Irs

Kaynakça

https://www.oslobrains.no/wp-content/uploads/2016/03/16.Effects_of_memory_training_on_cortical_thickness_in_the_elderly.pdf

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S000169181200145X?casa_token=x6Ak1LmWPXsAAAAA:vfetmOoWhLqHn4Z2F3SSoT3baLh-5mt41V_gVnt6GGefjNeJ16NrLyjhbNYprJLsH37XzETG

https://www.psychologytoday.com/us/blog/memory-medic/201404/how-remember-prohttps://lawtudent.com/makale/sinavlarda-yardimciniz-sherlockun-hafiza-sarayi-teknigi/

https://medium.com/@diamondtema/haf%C4%B1za-saray%C4%B1-mind-palace-olu%C5%9Fturmak-6018b9464aac

https://evrimagaci.org/hafiza-sarayi-yontemi-method-of-loci-nedir-bir-hafiza-sarayi-nasil-insa-edilir-10178

https://www.researchgate.net/profile/Jan-Paul-Huttner/publication/327315118_The_Role_of_Mental_Factors_for_the_Design_of_a_Virtual_Memory_Palace/links/5d551a9f45851545af43b9e3/The-Role-of-Mental-Factors-for-the-Design-of-a-Virtual-Memory-Palace.pdf

https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/49924/paper0037.pdf

AYŞE FIRAT

2001 senesinde Konya’da doğdum. Şu an Erzurum’da tıp okumaktayım. İnsanlara hizmet etmeyi, öğrenmeyi ve öğretmeyi seven ama öğrenmekten çok öğretmekten keyif alan biriyim.

Önerilen makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir